
Krank sensörü arıza belirtileri çoğu zaman şu tabloyla başlar: marş motoru normal hızda döner ama motor ateşlemez, ya da araç yolda sıcakken aniden stop eder ve bir süre soğuduktan sonra yeniden çalışır. Krank sensörü, motor beyninin enjeksiyon ve ateşleme zamanlamasını hesaplamak için kullandığı en temel sinyali üretir. Sinyal tamamen kesildiğinde motor çalışmaz; sinyal bozulduğunda tekleme, silkme ve güç kaybı görülür.
Krank sensörü ne işe yarar?
Krank sensörü, krank milinin dönüş hızını ve konumunu ölçüp motor beynine elektrik sinyali olarak gönderen sensördür. Beyin bu bilgiyle yakıtın hangi anda püskürtüleceğine ve kıvılcımın hangi anda çakacağına karar verir. Bu yüzden krank sensörü, motorun çalışabilmesi için vazgeçilmez girdidir.
Sensör, krank miliyle birlikte dönen dişli bir çarkı (tetik dişlisi) ya da volan dişlisini okur. Dişler sensörün önünden geçtikçe sinyal oluşur; beyin bu sinyalin sıklığından devri, dişlerin dizilişinden de krankın konumunu çıkarır. Sensör genellikle motor bloğunun alt kısmında, volana ya da şanzıman çan muhafazasına yakın bir noktada durur; tam yeri motor tasarımına göre değişir.
Krank sensörü arıza belirtileri nelerdir?
En belirgin krank sensörü arıza belirtisi, marş basıp motorun çalışmamasıdır; sensör tamamen sustuğunda beyin ne yakıt ne kıvılcım verir. Aralıklı arızalarda ise belirtiler gelip gider:
- Marş basıyor, motor çalışmıyor. Marş motoru sağlıklı hızda döner, yakıt deposu dolu, akü güçlüdür ama motor hiç ateşlemez.
- Sıcakken stop etme, soğuyunca çalışma. Isı, aralıklı arızanın en yaygın tetikleyicisidir. İç elektroniği yorulan sensör soğukken çalışır, motor ısındığında sinyali keser.
- Seyir hâlinde ani kesilme. Motor uyarı vermeden durur; kesilme anında devir saatinin ibresi aniden sıfıra düşebilir.
- Devir saati oynuyor ya da marşta hiç kalkmıyor. Birçok araçta gösterge devri doğrudan krank sinyalinden alınır. Marş basılırken devir ibresi hiç kıpırdamıyorsa sinyal beyne ulaşmıyor olabilir.
- Tekleme, silkme, rölantide düzensizlik ve güç kaybı. Zayıf ya da bozuk sinyal zamanlamayı kaydırır; motor gaz yemekte zorlanır.
- Zor çalışma. Motor birkaç saniyelik uzun marşla ancak çalışır.
Motor arıza lambası genellikle yanar, ancak aralıklı arızalar her zaman hata kodu bırakmaz. Lamba ve kodlar konusunda genel bilgi için motor arıza lambası neden yanar yazımıza bakabilirsiniz.
Krank sensörü neden bozulur?
Krank sensörünün en sık bozulma nedenleri ısı, sokete giren su ve kopan kablodur. Sensörün belirli bir değişim periyodu yoktur; yaşlandıkça ve ısıya maruz kaldıkça arıza riski artar. Bilinen nedenler şunlardır:
- Isı ve yaşlanma: Motor bloğuna yakın çalışan sensörün iç elektroniği yıllar içinde bozulur.
- Sokette su ve oksitlenme: Nem, temas noktalarında direnç yaratır ve sinyali bozar.
- Kopuk veya ezilmiş kablo: Kablo demeti titreşimle yıpranır, sıcak parçalara temas ederse eriyebilir.
- Yağ sızıntısı: Üstteki bir keçeden sızan yağ soket ve kabloya ulaştığında yalıtımı zayıflatır.
- Metal talaş: Mıknatıslı (endüktif) sensörlerin ucunda biriken metal parçacıklar sinyali zayıflatır.
- Tetik dişlisinde hasar: Kırık ya da eğilmiş diş, sağlam bir sensörle bile bozuk sinyal üretir.
- Yanlış montaj: Sensör ile dişli arasındaki mesafe hatalıysa sinyal zayıf kalır.
Endüktif mi, Hall tipi mi? Test neden buna bağlı?
Krank sensörleri iki farklı prensiple çalışır ve birbirinin yerine takılamaz; test yöntemi de tipe göre değişir. Önce hangi tipin takılı olduğunu öğrenmek gerekir.
| Özellik | Endüktif sensör | Hall tipi sensör |
|---|---|---|
| Soket | Çoğunlukla 2 pin (bazen 3) | 3 pin |
| Besleme | Harici besleme almaz, kendi gerilimini üretir | Beyinden besleme gerilimi alır |
| Sinyal biçimi | Dalgalı (sinüs benzeri); devir arttıkça gerilim yükselir | Kare dalga; devirden bağımsız genlik |
| Duran motorda | Sinyal üretmez | Dişli dururken bile konumu algılar |
| Direnç ölçümü | Yapılabilir | Yapılmamalı |
Soket 2 pinliyse sensör büyük olasılıkla endüktiftir. 3 pinli sokette ise görünüşe bakarak tip belirlenemez; parça kataloğundaki ya da üretici bilgisindeki tip esas alınır.
Krank sensörü nasıl test edilir?
Krank sensörü, önce hata kodu ve canlı veriyle, ardından soket kontrolü ve tipe uygun elektrik ölçümüyle test edilir. Sıra önemlidir; sensörü değiştirmeden önce kablo ve tetik dişlisi elenmelidir.
- Hata kodunu ve canlı veriyi okuyun. Arıza tespit cihazında marş basılırken motor devri 0 görünüyorsa krank sinyali beyne ulaşmıyordur. Bu, sensör, kablo ya da dişli arızasını gösterir; tek başına sensörü suçlamaz.
- Aküyü kontrol edin. Akü dinlenmede yaklaşık 12,6 V olmalıdır. Marş sırasında gerilim 11,5 V dolayına ve altına düşüyorsa elektronik sistemler kararsızlaşır; sensör sinyali de bundan etkilenebilir.
- Soket ve kabloya bakın. Oksit, su, yağ bulaşması, kırık pin ve ezik kablo aranır.
- Endüktif sensörde iç direnci ölçün. Soket çıkarılıp iki pin arasında ölçülür. 0 Ω kısa devreyi, megaohm düzeyindeki değer kopukluğu gösterir. Sağlam değer üreticiye göre değişir; ölçümü kılavuzdaki referans değerle karşılaştırın.
- Hall sensöründe ohmmetre kullanmayın. Ölçü aletinin uyguladığı gerilim Hall sensörünü bozabilir. Bu tipte besleme gerilimi ve devire bağlı kare dalga sinyali osiloskopla kontrol edilir.
Tip bilinmiyorsa direnç ölçümü hiç yapılmamalıdır. Osiloskop ölçümü genellikle ustanın işidir.
Kendiniz neye bakabilirsiniz, neyi ustaya bırakmalısınız?
Akü gerilimi, soketin görsel kontrolü ve hata kodu okuma sürücünün yapabileceği işlerdir. Sinyal ölçümü, tetik dişlisinin kontrolü ve erişimi zor sensörlerin sökülmesi ustaya bırakılmalıdır. Bazı motorlarda sensör alttan, şanzımana yakın bir noktadan erişilir ve aracın kaldırılmasını gerektirir.
Değişimden sonra bazı araçlarda sensör konumunun beyne öğretilmesi (öğrenme prosedürü) gerekir; bu işlem uygun arıza tespit cihazıyla yapılır. Yeni sensör takıldığı hâlde belirti sürüyorsa kablo demeti ve tetik dişlisi yeniden incelenmelidir.
Krank sensörü alırken neye dikkat edilir?
Krank sensörü seçerken en güvenilir yol, eski sensörün üzerindeki OEM numarasıyla aramaktır. Endüktif ve Hall tipleri birbirinin yerine takılamaz; aynı modelin farklı motorlarında soket tipi, kablo boyu ve gövde biçimi değişebilir. Emin değilseniz şasi numaranızla bize sorun.
Sensörün sızdırmazlık halkası (O-ring) varsa yenisiyle birlikte gelmesine, soketin temiz ve kuru olmasına dikkat edin. Sensör ısı ve titreşim altında çalıştığı için üretici ve kalite derecesi bilgisi açıkça görünen ürünleri tercih edin.
Krank, eksantrik ve diğer motor sensörleri sensör ve müşir kategorisinde yer alır. Akü ve marş tarafını elemek için akü, şarj ve marş ürünlerine, diğer elektrik parçaları için ateşleme ve elektrik kategorisine göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Krank sensörü arızalıyken araç çalışır mı?
Sensör tamamen bozulduysa motor çalışmaz; beyin krank sinyali olmadan yakıt ve ateşleme veremez. Aralıklı arızada araç çalışabilir ama yolda aniden stop etme riski vardır, bu yüzden uzun yola çıkılmamalıdır.
Krank devir sensörü neden bozulur?
En sık nedenler ısıya bağlı yaşlanma, sokete giren su, kopan kablo ve yağ bulaşmasıdır. Mıknatıslı sensörlerde metal talaş, ayrıca tetik dişlisindeki hasar ve yanlış montaj da sağlam bir sensörün hatalı sinyal üretmesine yol açar.
Krank sensörü ile eksantrik sensörü aynı şey mi?
Hayır. Krank sensörü krank milinin devrini ve konumunu, eksantrik sensörü ise eksantrik milinin konumunu ölçer; beyin ikisini birlikte kullanarak hangi silindirin hangi zamanda olduğunu belirler. Eksantrik sensörü bozulduğunda motor çoğu zaman çalışmaya devam eder, krank sensörü tamamen bozulduğunda ise çalışmaz.
Krank sensörü arızası hata kodu vermeden olur mu?
Evet. Özellikle ısıya bağlı aralıklı arızalar ilk aşamada kod bırakmayabilir. Bu durumda belirti anında canlı veride devir sinyalinin kesilip kesilmediğine bakmak teşhisi kolaylaştırır.
Krank sensörü ne zaman değişir?
Belirli bir değişim aralığı yoktur; sensör arızalandığında değişir. Isıya maruz kalma ve soketin nem alması ömrü belirleyen başlıca etkenlerdir, bu yüzden yağ sızıntılarını gidermek sensörü de korur.







