Etiket: direksiyon pompası

Direksiyon pompası arızası nasıl anlaşılır sorusunun kısa cevabı şudur: park manevrasında direksiyon belirgin biçimde ağırlaşıyor, motor bölmesinden direksiyonu çevirdikçe artan bir vınlama ya da hırıltı geliyor ve hidrolik yağ deposundaki seviye düşüyor ya da yağ kararıyorsa pompa şüpheli listesinin başına girer. Ancak bu belirtilerin çoğunu gevşek bir kayış veya eksik yağ da üretir; pompa değiştirmeden önce bu iki ucuz ihtimalin elenmesi gerekir.

Direksiyon pompası ne işe yarar?

Direksiyon pompası, hidrolik direksiyonda sürücünün direksiyonu az kuvvetle çevirebilmesi için gereken yağ basıncını üreten parçadır. Motordan bir kayışla tahrik edilir; içinde dönen bir rotor ve kanatçıklar yağı depodan emip direksiyon kutusuna basar.

Direksiyon düz dururken yağ kutu üzerinden dolaşıp depoya geri döner; direksiyon çevrildiğinde akış kutunun çalışma bölmesine yönlenir ve basınç yükselir. Pompanın debisi motor devriyle birlikte arttığı için içindeki akış kontrol valfi yüksek hızlarda desteği sınırlar. Bu nedenle sağlıklı bir hidrolik direksiyon park ederken hafif, otoyolda daha dolgun hissettirir.

Tamamen elektrikli direksiyonu olan araçlarda (EPS) hidrolik pompa yoktur; destek kolondaki ya da kutudaki bir elektrik motorundan gelir. Bazı araçlarda ise hidrolik sistem korunur ama pompa motor kayışı yerine elektrik motoruyla döner. Bu yazıdaki belirtiler kayışla dönen hidrolik pompaya göredir.

Direksiyon pompası arızasının 5 belirtisi

Pompa arızası en sık şu beş belirtiyle kendini gösterir; birden fazlası aynı anda görülüyorsa ihtimal güçlenir.

• Direksiyon ağırlaşıyor. Destek azaldıkça araç hidroliği olmayan bir direksiyon gibi davranır. Fark en çok durarak ya da çok yavaş manevra yaparken hissedilir, çünkü destek ihtiyacı en yüksek olduğu an budur.
• Vınlama, hırıltı veya cızırtı sesi. Ses direksiyonu çevirdikçe artar ve motor devri yükseldikçe tonu değişir. Kanatçık veya yatak aşınmasında ses zamanla hırıltı ve vuruntuya döner; bu aşamada sisteme hemen bakılmalıdır.
• Direksiyon sarsıntılı, kesik kesik dönüyor. Pompa basıncı düzenli tutamadığında direksiyon bir an hafif, bir an ağır gelir. Şeritte kalmak için sürekli düzeltme yapma ihtiyacı bu belirtinin tipik hâlidir.
• Pompa gövdesinde yağ kaçağı. Pompanın mil keçesinden veya bağlantı noktalarından sızan yağ gövdede ıslaklık ve toz birikimi bırakır. Kaçak devam ettikçe seviye düşer ve pompa yağsız çalışmaya başlar.
• Hidrolik yağında metal parçacıkları veya koyulaşma. İçten aşınan pompa yağa metal tozu bırakır. Bu parçacıklar yalnızca pompayı değil direksiyon kutusunu da çizer; o noktada sistemin yıkanması gerekir.

Bazı araçlarda gösterge panelinde direksiyon simidi ve ünlem işaretli bir uyarı lambası da bulunur. Ancak her araçta yoktur ve hidrolik sistemlerde lamba yanmadan da pompa zayıflayabilir; lambanın sönük olması pompanın sağlam olduğunu göstermez.

Direksiyon tam kilitteyken gelen ıslık arıza mı?

Her zaman değil. Direksiyon sonuna kadar çevrildiğinde yağın dönüş yolu kapanır ve sistem en yüksek basınca çıkar; bu anda kısa süreli bir ıslık duymak hidrolik direksiyonun doğası gereğidir. Arıza işareti, sesin direksiyon düzken de sürmesi, her çevirişte belirgin biçimde artması ya da hırıltıya dönmesidir.

Direksiyon pompası neden bozulur?

Pompanın en sık bozulma nedeni yağsız ya da kirli yağla çalışmasıdır; pompanın kendisi çoğu zaman ilk suçlu değil, başka bir sorunun sonucudur.

• Yağ kaçağı yüzünden kuru çalışma: Sistemde en sık görülen arıza kaçaktır. Yüksek basınçlı hortumlar yaşlandıkça çatlar, kutunun körük altındaki keçeleri sızdırır. Seviye düştükçe pompa hava emer ve yağlanması bozulur.
• Kirlenme ve metal tozu: Aşınan bir parçadan gelen talaş devreyi dolaşarak pompanın kanatçıklarını ve rotorunu bozar.
• Eskimiş veya yanlış yağ: Yaşlanan yağ ısıya dayanımını kaybeder, pompa ısıl olarak zorlanır. Üreticinin öngördüğü yağ dışında bir sıvı kullanmak da aynı sonucu doğurur.
• Dış hasar ve kayış sorunları: Kasnağa veya gövdeye gelen darbe ve kayış tahrikindeki bozukluk pompayı mekanik olarak zorlar.

Pompayı değiştirmeden önce neye bakılır?

Önce kayış, sonra yağ seviyesi, sonra yağın rengi kontrol edilir; bu üç adım pompa şüphesinin büyük bölümünü ayıklar.

1. Kayışı kontrol edin. Gevşek ya da yıpranmış bir kayış pompayı yeterince döndüremez ve pompa arızasıyla aynı cızırtıyı çıkarır. Kayışta çatlak, parlama veya sarkma varsa önce o giderilir.
2. Yağ seviyesine bakın. Deponun üzerindeki işaretlere göre seviye düşükse belirtilerin sebebi doğrudan bu olabilir. Yağ eksikse bir yerden kaçıyordur; tamamlamadan önce kaçak bulunmalıdır, aksi hâlde sorun kısa sürede geri gelir.
3. Yağın rengine bakın. Yağın rengi üreticiye göre değişir; kırmızı, amber veya yeşil olabilir. Rengi ne olursa olsun kahverengiye ya da siyaha dönmüşse veya içinde parlak metal tozu görülüyorsa devrede aşınma vardır.
4. Sesi kaynağında dinleyin. Motor rölantideyken biri direksiyonu çevirirken sesin pompadan mı kayıştan mı geldiği ayırt edilir.

Evde yapılabilecek 3 ölçülebilir kontrol

Kaçak, devir ve ses davranışı basit tekrarlanabilir kontrollerle ölçülür; her biri pompa ihtimalini güçlendirir ya da zayıflatır.

Devir testinde fark yoksa ve direksiyon her iki durumda da aynı ağırlıktaysa sorun pompanın debisinden çok kutu, ön düzen ya da rot tarafında aranabilir. Kesin ayrım için basınç testi gerekir.

Basınç testi olmadan pompa değiştirmek neden risklidir?

Çünkü direksiyon ağırlığının kaynağı pompa dışında da olabilir ve bunu ayırmanın kesin yolu basınç ölçümüdür. Kullanıcıların bildirdiği bir vakada, 135 bin km’deki hidrolik direksiyonlu bir sedanda park manevrasındaki ağırlık için önce pompa ve kutu, sonra hortum değiştirilmiş, yağ üç kez yenilenmiş ama hiçbiri sonuç vermemişti. Araçta ses, kaçak ve yağ eksilmesi yoktu; sorunun kaynağı pompada değil, kutunun tipindeydi.

Bu vakadan çıkan ders şu: ses, kaçak ve kararmış yağ gibi pompaya özgü işaretler yoksa, yalnızca ağırlığa bakarak pompa değiştirmek boşa masraftır. Bozuk ön düzen ayarı ve yıpranmış rot başları da direksiyonun ağırlığını etkileyebilir. Ön takımdan ses de geliyorsa ön takımdan ses gelmesinin nedenleri yazımız ayırt etmeye yardımcı olur.

Pompa değişirken nelere dikkat edilir?

Yeni pompa, devre temizlenmeden ve havası alınmadan takılırsa kısa sürede aynı akıbete uğrar. Doğru uygulamada eski yağ boşaltılır, hatlar kontrol edilir, devre kirliyse yıkanır ve sistemde filtre varsa yenilenir.

Bağlantılarda yeni conta ve keçe kullanılır, kayış üreticinin verdiği gerginlikte takılır. Ardından depo üreticinin öngördüğü yeni yağla doldurulur, motor rölantide çalışırken direksiyon birkaç kez yavaşça bir uçtan diğer uca çevrilir ve depoya kabarcıksız yağ dönene kadar seviye tamamlanır. Son adım kaçak kontrolü ve deneme sürüşüdür.

Parça alırken neye dikkat edilir?

Doğru pompayı bulmanın güvenilir yolu, sökülen pompanın üzerindeki OEM numarasıyla aramaktır. Aynı modelin farklı motor ve direksiyon seçeneklerinde pompa, bağlantı tipi ve kasnak değişebilir; gerekirse kasnak eski pompadan aktarılır. Emin değilseniz şasi numaranızla bize sorun.

Direksiyon kutusu ve pompası çeşitlerine ve alt takım ve direksiyon kategorisinin tamamına göz atabilirsiniz. Kayıştan şüpheleniyorsanız triger ve kayış kategorisi de kontrol listesine girer.

Sık sorulan sorular

Direksiyon pompası arızalıyken araç kullanılır mı?

Önerilmez. Motor çalışmaya devam eder ama destek tamamen kesildiğinde direksiyon çok ağırlaşır ve ani bir manevrada aracı kontrol etmek zorlaşır. Belirti başladıysa aracı yalnızca kısa mesafede, düşük hızda ve tamir için kullanın.

Direksiyon pompası vınlama sesi neden yapar?

En sık neden yağ seviyesinin düşmesi ve pompanın hava emmesidir. İçten aşınmış kanatçıklar ya da yatak da vınlamaya yol açar; gevşek kayış ise benzer bir cızırtı çıkarır. Önce seviye ve kayış kontrol edilir.

Direksiyon neden sertleşir, tek sebep pompa mı?

Hayır. Gevşek kayış, eksik veya eskimiş yağ, kaçak yapan hortum, direksiyon kutusu ve bozuk ön düzen ayarı da direksiyonu ağırlaştırabilir. Pompayı kesin olarak ayırmanın yolu basınç testidir.

Direksiyon hidrolik yağı ne zaman değişir?

Değişim aralığı üreticiye göre farklıdır, bakım kılavuzundaki değer esastır. Yağ kahverengiye veya siyaha döndüyse ya da içinde metal tozu görülüyorsa aralık beklenmeden değiştirilir; kirlilik varsa devrenin yıkanması da gerekir.

Pompa değişince direksiyon kutusu da değişmeli mi?

Her zaman değil. Kutuda kaçak, boşluk veya metal tozuna bağlı hasar yoksa yalnızca pompa değişir. Ancak pompa dağılarak arızalandıysa talaşın kutuya ulaşmış olma ihtimali vardır; bu durumda kutu da kontrol edilmeden yeni pompa takılmamalıdır.